Part-time çalışanlar, eksik prim günlerini borçlayarak gelecekteki emeklilik haklarını koruma altına alabilirler. Bu konuyu aydınlatmak adına sosyal güvenlik mevzuatındaki değişikliklere ve gerekli koşullara değinilmiştir. Bu bilgiler özellikle taksi şoförlüğü gibi yarı zamanlı işlerde çalışanların faydasına olacaktır.
Part-Time Çalışanlar İçin Borçlanma Hakkı
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 41’inci maddesinde part-time çalışanların eksik günlerini borçlama imkanına dair düzenlemelere yer verilmiştir. 2008 yılında yürürlüğe giren bu kanun, başlangıçta part-time çalışanların eksik prim günlerini borçlamalarına olanak tanımıyordu. Ancak, 25 Şubat 2011 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle bu hak sağlandı. Part-time çalışmalar, “kısmi süreli çalışma” olarak adlandırılmakta ve bu kapsamda yapılan borçlanmalar 4/a (SSK) statüsünde değerlendirilmektedir. Kısmi iş sözleşmesi ise normal haftalık çalışma süresinden belirgin şekilde daha az bir süreye sahip iş durumlarını tanımlamaktadır.
Eksik Gün Bildirimi ve Borçlanmanın Koşulları
Kısmı süreli çalışanlar için eksik günlerin borçlanabilmesi adına bazı hususlara dikkat edilmelidir. 25 Şubat 2011 tarihinden itibaren kamu ve özel sektör işyerlerinde 30 günden az çalışanlar, eksik günlerini borçlama imkanı elde etmişlerdir. Bu kapsamda işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na yaptıkları bildirimlerde gün azlığı ile ilgili olarak (06 Kısmi istihdam) veya (17 Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma) kodlarını kullanmaları gerekmektedir. Ancak, bazı işverenler farklı kodlarla bildirim yaparak çalışanların borçlanma hakkını engelleyebilirler. Eğer bildirimlerde eksik gün nedenleri arasında “kısmi istihdam” veya “Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma” tespit edilirse, borçlanma yapılması mümkün olmaktadır.
Borçlanma Süreci ve Ödeme Koşulları
SGK’ya eksik gün bildirimi yapılırken (06) kodunun kullanılması zorunludur. Hizmet borçlanması esnasında, günlük prime esas kazancın yüzde 32’si oranında prim ödenmektedir. Kişinin kendisi bu kazancı asgari ücret ile 7,5 katı arasında belirleyebilir. Çoğu çalışan, borçlanmalarını asgari ücret üzerinden gerçekleştirmektedir. Örneğin, 2025 yılında borçlanma yapacak bir kişi, bir günlük hizmet borçlanması için yaklaşık 277,39 TL prim ödemesi gerekmektedir. Eğer bir ay boyunca 10 gün çalışmış ve 20 günlük eksik gün için borçlanmak istiyorsa, toplamda 5.547,84 TL prim ödemeyi planlamalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken, eksik gün sayıları için SGK’ya gerekli kodlarla bildirim yapılmış olmasıdır.
Vergi İadesi Süreci ve İşveren İlişkileri
Hizmet borçlanması sonrası vergi iadesi almanın temel şartlarının başında, borçlanmanın çalışırken gerçekleştirilmesi gelmektedir. Borçlanmadan sonra işçi, gelir elde etmeye devam ederse bu haktan faydalanabilir. Ancak asgari ücretle çalışanların bu indirimden yararlanabilmesi mümkün değildir, çünkü asgari ücret vergi dışıdır. Gelir Vergisi Kanunu gereği, ücretli çalışanların ödedikleri sosyal sigorta primleri vergi matrahından düşülmektedir. Bu indirimden yararlanmak isteyen çalışanların prim payment belgelerini işverenlerine sunmaları gerekmektedir. İşveren, indirim konusunu iş kayıtlarında gider olarak düşebilir ve vergi dairesine bilgi vererek bu süreci başlatmalıdır.
Emekli Sandığı Primlerinin SSK’ya Aktarılması
Birçok kişi, iş yaşamı boyunca farklı statülerde çalışsa da, emeklilik sürecini iyi anlayarak planlama yapmalıdır. Örneğin, 1999 yılının Şubat ayında memur olarak başlayıp daha sonra SSK’da prim günleri olan bir birey, hizmet birleştirmesi yaparak emeklilik sürecini doğru bir şekilde yürütebilir. Hizmet sürelerinin birleştirilmesi, hangi statüden emekli olunacağının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. 7 yıllık hizmet süresi boyunca hangi statüde daha fazla çalıştığınıza göre emeklilik işlemleriniz gerçekleşecektir. SSK’dan emekli olabilmek için gereken 1260 gün prim günü tamamlandığında, emekli dilekçesi de verilebilir. Dolayısıyla, prim günlerinin aktarılması ve doğru bir emeklilik stratejisi geliştirilmesi kritik bir süreçtir.
News
